|
Tunceli
Cumhuriyet’ in İlanına kadar Tarihte İlk Anadolu Birliğini kuran
Hititler Tunceli’ye kadar ulaşmışlar, fakat çevreye tam hakim
olamamışlardır. Tunceli’de Huriler, Babil ve Asur
İmparatorluklarının da etkileri görülmektedir. Med’ ler zamanında
kısmen ve Pers’ler zamanında (M.Ö.VI. Yy) Büyük İskender burasını
Makedonya Devletine katmıştır. M.S. 395’ te Roma’ nın ikiye
bölünmesi ile bütün Anadolu gibi Tunceli de Doğu Roma (Bizans)
İmparatorluğunun payına düşmüştür. VII. yüz yıl ortalarından
itibaren Araplar bu çevreye erişmiş, VIII. Yy Tunceli bir süre
İslam İmparatorluğuna katılmıştır. Tabiat yapısı nedeni ile o
dönemde yalnız Çemişgezek İlçesi önem kazanmıştır. Tunceli 1071
tarihinden 1252 tarihine kadar Erzincan’da hüküm süren Mengüçlerin
idaresi altında idi. Selçuklu ve Moğolların dağlık mıntıkadan
Kızılırmak’ a doğru yaptıkları akınlardan sonra Dersim
mıntıkasında bir çok Türk kabileleri yerleşmiş ve buralarda
kalmışlardır. Doğu Anadolu’da Akkoyunlu, Karakoyunlu, Türkmenlerin
mücadeleleri zamanında Çemişgezek beyi (Mengüç ailesinden ) Emir
Şah Hasan’ dan söz edilmektedir. Bunun torunu Hacı Rüstem Bey
zamanında Şah İsmail Çemişgezek ’ e Nur Ali isminde birisini
Halife olarak göndermiş, Hacı Rüstem Bey’ de İran’ a muhalefet
etmeden Çemişgezek’ i Nur Ali’ ye teslim etmiştir. Tam bu sırada
Yavuz Sultan Selim’ in Çaldıran Savaşını kazanması ile tüm Doğu
Anadolu Osmanlılara bağlandı. Ruslar I. Dünya Savaşında Tunceli’
ye girdiler ise de hakim olamadılar. Bundan başka Tunceli Osmanlı
imparatorluğu döneminde hiç istila görmedi. Cumhuriyet ’in
İlanından Günümüze Bugün Tunceli İline bağlı Hozat İlçesi
Cumhuriyet öncesi mutasarrıflık iken, Cumhuriyet ’in ilanı ile
Dersim Vilayeti haline getirilmiş, 30 Mayıs 1926 tarih ve 887
sayılı kanunla bazı Vilayetlerle birlikte İlçe İdari kuruluşuna
dönüştürülmüştür. Dersim kelimesi, Gümüşkapı anlamına gelmekte
olup, kök itibari ile Farsçadır. 25 Aralık 1935 tarih ve 2885
sayılı kanunla geçici merkezi Elazığ İlinin Nazimiye, Hozat,
Mazgirt, Ovacık ve Çemişgezek İlçelerinin bağlandığı Tunceli İli
teşkil edilmiştir. Aynı tarih ve 2884 sayılı kanunla Tunceli
İlinin İdaresi için özel hükümler konarak Korgeneral rütbesinde
Vali ve Kumandan yetkisinde bırakılmıştır. Tunceli İline bağlı 8
ilçesi (Kalan Dahil) özel kanuna göre 01.01.1947 tarihine kadar
geçici merkezi bulunan Elazığ’dan idare edilmiş, 30 Aralık 1946
tarih ve 4993 sayılı kanuna göre halen il merkezi olan Kalan
Kasabasına nakledilmiştir. |
