|
Samsun
TARİH
Dündar Tepe höyüğünde yapılan arkeolojik araştırma ve incelemeler
Kalkolotik ve Bakır Çağlarına ait bir uygarlığın yaşadığını ortaya
koymuştur.Anadoluda Yunan kolonilerinin kurulduğu dönemde Samsun,
Amisos adlı küçük bir yerleşme merkezi idi. Şehrin İon şehir
devletlerinden Miletos ( Millet) tarafından kurulduğu kabul
edilmektedir. M.Ö.47de Romalı Sezarın kesin egemenliğine giren
Samsun, bu egemenliği izleyen ve Hıristiyanlığın yayıldığı Bizans
döneminde bir piskoposluk merkezi olarak siyasal tarihte ve dinler
tarihinde yer alır. 1071 Malazgirt Zaferi ile Anadolu kapılarının
Türklere açılmasından sonra Samsun, Anadolunun fethi ile görevli
komutanlardan Melik Danişment Gazi ve onun kurduğu Beyliğin
denetimi altına girmiştir . Çelebi Sultan Mehmet eliyle 1413de
Osmanlı yönetimine katılmış, 1427 yılında da Canik adıyla ilk kez
haritaya geçmiştir. Samsun ve yöresinde tütün ekiminin
yaygınlaşması ve buharlı gemilerin Karadenizde işlemesiyle 19.yy.
da Samsun Karadenizde küçük bir iskele olma durumundan kurtuldu.
1869 yılında büyük bir yangın geçiren Samsunun hemen hemen tamamı
yanarak kül oldu. Fransadan getirilen bir mimarın planına göre
sokak ve caddeler boyunca evler yapıldı.Zengin bir ticaret merkezi
ve şehri olduğundan kısa zamanda kalkındı. 1.Dünya Savaşından
sonra parçalanan ve düşmanlar tarafından istila edilen vatanımızı
kurtarmak için Gazi Mustafa Kemal Paşa 19 Mayıs 1919da Samsuna
ayak basarak Milli Mücadeleyi başlattı.O tarih Gençlik ve Spor
Bayramı olarak ilan edilmiş olup;1936 yılından beri her yıl
kutlanmaktadır.
COĞRAFYA
Samsun, Orta Karadeniz bölgesinde yer alır. Yüzölçümü 9.579 km2
dir. Nüfusu ise 1.161.619dur. Ordu,Tokat, Amasya ,Çorum, Sinop
iliyle çevrili olup kuzeyini de Karadeniz kaplar. Karadeniz kıyı
şeridini takiben uzanan Kuzey Anadolu Dağlarının il sınırı
içindeki kesimleri daha yüksektir. Kıyıdan uzaklaştıkça basık ve
yuvarlak sırtlar halinde yükselen bu dağlar 1000 ile 1500mye
ulaşır. Batı uç kısmıyla il içine sokulan Canik Dağları, Kunduz
Dağı, Bünyan Dağı, Sıralı Dağ ve Yunt Dağı ile ilin en yüksek dağı
olan Akdağ (2.082 m ) başlıca dağlarıdır. Plato ve yaylalar fazla
yüksek değildir. Yaylalar: Ladik, Havza, Vezirköprü ve Kavak
ilçelerinde yer alır. Kızılırmak ve Yeşilırmak nehirlerinin
taşıdıkları alüvyonların yüzyıllar boyunca kıyıda birikmesi sonucu
verimli Bafra ve Çarşamba ovaları oluşmuştur. Samsun, akarsu
bakımından zengindir. Türkiyenin kendi sınırları içinde denize
ulaşan en uzun nehri Kızılırmak Kızıldağdan doğar. Samsunun
topraklarından denize dökülür. Uzunluğu 1.182 km.. dır . Başlıca
kolları Delice Suyu, Devrez Çayı, Gökırmak tır . Köse Dağ dan
doğup Canik Dağlarını geçerek Samsun il sınırına gelen Yeşilırmak
Civa Burnundan denize dökülür. 468 km.uzunluğu olan Yeşilırmak ın
Tozanlı Irmağı, Tokat Çayı , Kelkit ve Çekerek Suyu önemli
kollarıdır. Bunların dışında Samsun topraklarından çıkarak
Karadeniz e dökülen Terme Çayı, Mert Irmağı, Kürtün Deresi ve
Abdal Deresi gibi akarsuları vardır. Samsun, göl bakımından da
zengin bir ilimizdir. Samsunun iklimi, sahil ve iç kesimlerde
değişiklik gösterir. Sahil şeridi Karadenizin etkisinde olmasına
karşın iç kesimler Akdağ ve Canik Dağları etkisi altındadır. Bir
günde havanın bir kaç defa değiştiği gözlenebilir. Kıyı kesiminde
kışlar ılık, ilkbahar sisli ve serin, yaz mevsimi ise genellikle
kuraktır |
